در بیمارستانهای مدرن، جراحیها نقش کلیدی و حائز اهمیتی در درمان بیماران ایفا میکنند. انجام موفقیتآمیز هر عمل جراحی، ارتباط مستقیمی با کیفیت، تنوع و کارایی ابزارهای جراحی مورد استفاده دارد. انتخاب و نگهداری درست این ابزارها، نه تنها امنیت بیمار و تیم جراحی را تضمین میکند بلکه انجام رویههای جراحی را سادهتر و سریعتر مینماید. در این مقاله با نگاهی دقیق و کاربردی، به معرفی و بررسی ده ابزار جراحی اساسی برای هر بیمارستان میپردازم. این ابزارها پایهی بسیاری از اقدامات اتاق عمل را شکل داده و واجبترین نیاز هر مرکز جراحی محسوب میشوند.
شاید بتوان اسکالپل را نماد اصلی جراحی دانست. این ابزار کوچک اما بسیار برنده، برای ایجاد برشهای دقیق در پوست یا بافتهای داخلی مورد استفاده قرار میگیرد.
ویژگیها: تیغههای قابل تعویض، انواع مختلف تیغه
کاربردها: انواع جراحیهای عمومی، ارتوپدی، مغز و اعصاب
نکته حرفهای: اسکالپل باید همواره تیز و بهدور از زنگزدگی و آلودگی نگهداری شود تا از آسیبهای ناخواسته پیشگیری گردد.
پنسها ابزارهای نگهدارنده و گیرنده هستند که معمولاً برای گرفتن و نگهداشتن بافتها، رگها، گاز و وسایل دیگر بهکار میروند.
انواع: پنس دندانهدار، بدون دندانه، پنس رینگ
اهمیت: کنترل بهتر روی بافت و کمک به جراح در مانورهای ظریف
در کار روزمره: استفاده از پنس به افزایش دقت و کمخطر بودن مداخلات کمک اساسی میکند.
قیچی جراحی هم یکی از ابزارهای چندکاره است که برای برش بافتها، نخها و حتی وسایل دیگر در حین جراحی استفاده میشود.
انواع: قیچی متزنبام، قیچی میو، قیچی سیلور
ویژگیها: تیغههای منحنی یا صاف، طولهای متفاوت
پیشنهاد من: دقت کنید که قیچیها همیشه تیز و استریل باشند تا بافت را دچار آسیب و فشار اضافه نکنند.
هموستاتها، ابزارهای گیرهای مخصوص هستند که برای متوقف کردن خونریزی با مسدودسازی موقت رگها یا عروق کوچک بهکار میروند.
کاربرد: کلیدی برای کنترل خونریزی و مدیریت راحتتر میدان دید جراح
انواع: هموستات صاف، منحنی
یادمان باشد: هموستاتها باید بدون سایش و زنگزدگی باقی بمانند تا عملکرد صحیح خود را حفظ کنند.
یکی از ابزارهای پرکاربرد در تمام جراحیها، سوزنگیر است که جراح با کمک آن سوزنهای بخیه را کنترل میکند.
فواید: ارتقای دقت هنگام دوخت بافتها
ساختار: شبیه به پنس اما با دهانهی مخصوص گرفتن سوزن
ترفند مهم: اندازه و نوع سوزنگیر را متناسب با نوع جراحی انتخاب کنید.
برای مشاهده بهتر میدان عمل، جراحها از کششدهندهها جهت کنار زدن بافتها و باز نگه داشتن زخم استفاده میکنند.
انواع: رتراکتور دستی، خودنگهدار
کمک به جراح: دسترسی آسانتر و دید بهتر بدون آسیب زدن به بافتها
توصیه من: هر عملیات جراحیای بدون رتراکتور با مشکل روبهرو خواهد شد.
مکنده جراحی وظیفهی تخلیه خون، مایعات بدن و ترشحات را در طول عمل بر عهده دارد تا هم میدان دید جراح تمیز بماند و هم از احتمال آلودگی بافتی جلوگیری شود.
چرایی اهمیت: بدون مکنده، جراحیها با خطر بیشتر و مانع بزرگی برای دید جراح همراه خواهد شد.
انواع: مکندههای دستی و برقی
نکته: سرویس منظم این دستگاه، عمر و قدرت مکش آن را تضمین میکند.
این ابزارها انواع مختلفی دارند و برای نگهداشتن، فیکسکردن یا مجزا ساختن بخشهای مختلف بافت استفاده میشوند.
کاربردها: جلوگیری از حرکت بافت، فیکسشدن ابزارها یا کنترل رگها
مثالها: گیره کلیمپ، گیره کوخر
در عمل: هر عمل جراحی حداقل به یکی دو نوع مختلف از این گیرهها نیاز قطعی دارد.
ساکشن دستگاهی برای مکش سریعتر مایعات بدن از محل جراحی است و سرلوکس یا لایتِد سوکشن، کمک میکند تا با نور، محل مکیدهشده دقیقتر دیده شود.
ویژگیها: تنظیم درجه مکش، لولههای قابل تعویض
کاربرد: مخصوص جراحیهای مغز و اعصاب، پلاستیک، قلب و عروق
یادآوری: تمیزی و کارایی ساکشن اهمیت حیاتی دارد.
ابزار الکتروکوتر یکی از پیشرفتهای فناورانه در جراحی است که از طریق جریان برق، بافتها را برش داده یا همزمان خونریزی را بند میآورد.
مزایا: کاهش میزان خونریزی، ترمیم سریعتر زخم
کاربردها: جراحی عمومی و پلاستیک، اعمال زنان، جراحی مغز و اعصاب
ویژگی منحصر بهفرد: قابلیت استفاده در برش و کوتر کردن بافت بهطور همزمان
نگهداری دقیق، استریلیزاسیون مستمر و جایگزینی بهموقع ابزارهای جراحی، حیاتیترین اصل در تضمین موفقیت و کاهش خطرات جراحیهای بیمارستانی محسوب میشود. هر بیمارستانی باید این ده ابزار را در کاملترین و باکیفیتترین شکل در اختیار داشته باشد و ضمن آموزش نیروی انسانی، دستورالعملهای مربوط به استفاده صحیح را تدوین کند. به یاد داشته باشید که تجهیزات درمانی هر قدر هم پیشرفته باشند، بدون تیم آموزشدیده و فعّال، بهتنهایی تضمینکنندهی سلامت بیماران نخواهند بود.
جدای از این ده ابزار اساسی، بسته به تخصص مرکز درمانی و نوع جراحیهای انجامشده، نیاز به ابزارهای ویژهی دیگر نیز محتمل است. فهرست فوق اما پایهایترین مجموعهایست که نبود هرکدام از آنها، تکمیل و سلامت چرخه جراحی را خدشهدار خواهد کرد.
